Sinds 1 maart 2026 is in Vlaanderen een aangepast Vrijstellingsbesluit van kracht binnen de regelgeving rond de omgevingsvergunning. De bedoeling van deze hervorming is om werken aan woningen en gebouwen eenvoudiger te maken en onnodige administratieve procedures te schrappen. Voor heel wat werken aan bestaande woningen is voortaan geen omgevingsvergunning meer nodig. Toch blijkt in de praktijk dat dit niet altijd betekent dat er ook geen architect meer nodig is.
De nieuwe regels maken meer werken vergunningsvrij. Denk bijvoorbeeld aan binnenrenovaties binnen het bestaande volume van een woning, bepaalde gevelwerken of dakrenovaties zonder wijziging van de vorm. Voor eigenaars betekent dit in principe minder administratie en een snellere start van hun renovatieproject.
Het is echter belangrijk om een onderscheid te maken tussen twee verschillende verplichtingen: de vergunningsplicht en de architectverplichting. Dat een project geen omgevingsvergunning meer nodig heeft, betekent niet automatisch dat er geen architect betrokken moet worden. De verplichting om een architect in te schakelen is immers vastgelegd in de federale architectenwet en staat juridisch los van de vergunningsplicht.
Vooral bij binnenverbouwingen kan dit voor verwarring zorgen. Binnenwerken zonder impact op de stabiliteit van het gebouw – zoals het vernieuwen van technieken, afwerking of het aanpassen van niet-dragende wanden – kunnen doorgaans zonder vergunning en zonder architect worden uitgevoerd.
Wanneer er echter stabiliteitsingrepen gebeuren, ligt dat anders. Denk bijvoorbeeld aan het verwijderen van een draagmuur, het aanpassen van vloerstructuren, het wijzigen van dragende balken of het creëren van grotere openingen in structurele muren. In dergelijke gevallen blijft het sterk aangewezen – en volgens de gangbare interpretatie vaak verplicht – om een architect in te schakelen, ook al is er geen omgevingsvergunning meer nodig.
Zonder voldoende technische begeleiding kunnen dergelijke ingrepen risico’s met zich meebrengen. Onjuiste inschattingen van de draagstructuur kunnen leiden tot scheurvorming, structurele schade of zelfs ongevallen tijdens of na de werken. Een architect kan helpen om de stabiliteit correct te beoordelen en ervoor zorgen dat de werken veilig worden uitgevoerd.
De hervorming wil werken aan woningen en gebouwen vereenvoudigen, maar vraagt tegelijk een goede inschatting van de aard van de werken. Wie twijfelt of een ingreep de stabiliteit van het gebouw beïnvloedt, doet er goed aan vooraf advies in te winnen. Zo vermijdt men niet alleen administratieve misverstanden, maar ook mogelijke veiligheidsrisico’s.
Contacteer een adviseur
De Vlaamse Regering heeft begin juli een voorstel goedgekeurd dat het omgevingsvergunningsbeleid ingrijpend vereenvoudigt. Dit moet zorgen voor minder papierwerk, meer duidelijkheid en snellere procedures voor particulieren, landbouwers en ondernemers.
Het Vrijstellingsbesluit is een besluit waarin staat omschreven wat je mag doen zonder omgevingsvergunning op stedenbouwkundig vlak. Maar, zoals je waarschijnlijk ook al ondervonden hebt, mag je in de ene gemeente meer dan in de andere. Hoe komt dit nu?
Een schuilhok is geen stal, geen schuilstal en geen verplaatsbare stal. Wat is een schuilhok wel? Een eenvoudige constructie die louter dient voor het schuilen in functie van de weersomstandigheden.
