Herziene RIE-richtlijn: wat betekent dit voor de Vlaamse veehouderij?

De Richtlijn Industriële Emissies (RIE), in het Engels de Industrial Emissions Directive (IED), is Europese milieuwetgeving die bedoeld is om vervuiling door grote industriële installaties te beperken. Oorspronkelijk was deze regelgeving vooral gericht op sectoren zoals chemie, energieproductie, afvalverwerking, metaalindustrie en de grootste varkens- en pluimveebedrijven.

De Europese Unie heeft de Richtlijn Industriële Emissies (RIE of Industrial Emissions Directive - IED) in 2024 grondig herzien. Door deze herziening zullen ook een groter aantal veeteeltbedrijven onder dit specifiek Europees emissiekader vallen. Vlaanderen werkt momenteel nog aan een afzonderlijk uitvoeringsbesluit voor de veehouderij, waardoor de concrete Vlaamse regels nog niet vastliggen. Wel is vandaag al duidelijk welke bedrijven zullen worden geviseerd en welke verplichtingen er op hen afkomen. 

Welke veehouderijen vallen onder de nieuwe RIE?

De herziene RIE zal van toepassing zijn op grotere pluimvee-, varkens- en gemengde bedrijven vanaf een bepaalde omvang uitgedrukt in "livestock units" (LSU of grootvee-eenheden).

Concreet zal de richtlijn van toepassing zijn op:

  • pluimveebedrijven;
  • varkensbedrijven;
  • gemengde varkens- en pluimveebedrijven;
  • bepaalde gemengde veehouderijen waarin varkens en pluimvee een belangrijk aandeel hebben. 

Melkvee- en rundveebedrijven vallen momenteel niet onder het toepassingsgebied van de herziene Europese regeling. 

Vanaf welke omvang?

Europa werkt niet langer uitsluitend met aantallen dieren, maar met grootvee-eenheden (LSU). De Europese drempel bedraagt in hoofdzaak:

BedrijfstypeDrempel
Pluimvee280 LSU
Varkens350 LSU
Gemengde bedrijven380 LSU

Deze waarden moeten nog worden vertaald naar concrete aantallen dieren per diercategorie. De uiteindelijke Vlaamse regelgeving zal daarvoor omzettingsfactoren gebruiken. 

DiercategorieLSU-factorRIE-drempelOvereenkomstig dieraantallen
Leghennen0.013280 LSUongeveer 21.400 leghennen
Opfokpoeljen0.006280 LSUOngeveer 46.700 dieren
Vleeskuikens0.0033280 LSUongeveer 85.000 vleeskuikens
Mestvarkens0.14350 LSUongeveer 2.500 mestvarkens
Zeugenbedrijf0.50350 LSUongeveer 700 zeugen
Biggen0.027350 LSUOngeveer 13000 biggen
Gemengd varkensbedrijf 350 LSUcombinatie van zeugen en vleesvarkens, omgerekend naar 350 LSU
Gemengd pluimveebedrijf 280 LSUcombinatie van verschillende pluimveecategorieën, omgerekend naar 280 LSU
Gemengde varkens- en pluimveebedrijven 380 LSUcombinatie van beide sectoren, omgerekend naar 380 LSU

Vanaf wanneer gelden de nieuwe regels?

De Europese regelgeving voorziet een gefaseerde invoering.

Afhankelijk van de grootte van het bedrijf zullen de verplichtingen stapsgewijs van kracht worden tussen 2030 en 2032. De grootste bedrijven zullen als eerste onder het nieuwe systeem vallen.

Voor de meeste Vlaamse landbouwers verandert er dus niet onmiddellijk iets vanaf morgen, maar bedrijven doen er goed aan zich tijdig voor te bereiden.

Welke verplichtingen legt de RIE op?

Voor de betrokken bedrijven voorziet de richtlijn onder meer:

  1. Vergunning of registratie onder een specifiek RIE-kader (aangepaste X-rubrieken?)
  2. Toepassing van Beste Beschikbare Technieken (BBT).
  3. Milieubeheersysteem met procedures rond emissies, energie, grondstoffen en incidenten.
  4. Monitoring en registratie van relevante milieuparameters.
  5. Periodieke controles en inspecties.
  6. Rapportering aan de overheid volgens nog nader uit te werken regels.
  7. Aantonen van naleving van BBT-gerelateerde emissiereductiemaatregelen.

Wat mogen landbouwers vandaag nog niet verwachten?

De herziene RIE legt momenteel niet rechtstreeks op:

  • hoeveel ammoniak een individueel bedrijf moet reduceren;
  • nieuwe stikstofdoelstellingen;
  • verplichte afbouw van veestapels;
  • generieke reductiepercentages voor alle bedrijven. 

Dergelijke verplichtingen zouden enkel kunnen voortvloeien uit toekomstige Vlaamse uitvoeringsbepalingen.

Vlaamse uitwerking nog in voorbereiding

Hoewel Vlaanderen inmiddels een algemeen omzettingsbesluit voor de herziene RIE heeft goedgekeurd op 1 oktober, bevat dit nog niet de volledige sectorspecifieke regeling voor de veehouderij. De Vlaamse overheid werkt nog aan een afzonderlijke uitwerking voor de betrokken landbouwbedrijven.

Verwacht wordt dat dit toekomstige Vlaamse besluit minstens verder concrete regels zal bevatten over:

  • de omzetting van de Europese LSU-drempels naar Vlaamse diercategorieën;
  • de inhoud van het verplichte milieubeheersysteem;
  • monitoring- en rapporteringsverplichtingen;
  • de toepassing van Beste Beschikbare Technieken (BBT);
  • controle- en inspectieregelingen;
  • de koppeling met VLAREM en de omgevingsvergunning. 

Besluit

Omgerekend naar dieraantallen zal de herziene Europese RIE-richtlijn in hoofdzaak van toepassing zijn op pluimveebedrijven vanaf ongeveer 21.500 leghennen of 85.000 vleeskuikens en op varkensbedrijven vanaf ongeveer 700 zeugen of 2.500 vleesvarkens. De Europese regelgeving werkt echter formeel met grootvee-eenheden (LSU), waarbij de juridische drempels liggen op 280 LSU voor pluimvee, 350 LSU voor varkensbedrijven en 380 LSU voor gemengde varkens- en pluimveebedrijven. De concrete Vlaamse omzetting van deze LSU-drempels naar de exacte dieraantallen per diercategorie zal nog volgen in een afzonderlijk uitvoeringsbesluit voor de veeteelt.

Voor grotere varkens- en pluimveebedrijven betekent de herziene RIE een verschuiving van louter vergunningsvoorwaarden naar een systeem van permanente milieuzorg, monitoring en aantoonbare toepassing van Beste Beschikbare Technieken. De impact zal daarom waarschijnlijk meer voelbaar zijn in de bedrijfsvoering, administratie en opvolging dan in nieuwe directe emissienormen. De concrete Vlaamse verplichtingen zullen dus nog mee worden vastgelegd in het afzonderlijk verwachte uitvoeringsbesluit.